نوروفیدبک(Neurofeedback)

 نوروفیدبک(Neurofeedback)

 

نوروفیدبک یک فرایند یادگیری، با کاربرد تکنولوژی کامپیوتر است. هدف آن آموزش خودتنظیمی به مغز است و سعی دارد به مغز یاد دهد که چگونه خود را تنظیم کند؛ در واقع مانند آیینه‌ای، کم و کاستی‌های مغز را به خودش نشان می‌دهد و با فیدبکی که از امواج مغزی ارائه می‌دهد، مغز را در تنظیم فعالیت خود کمک می ‌نماید.
نوروفیدبک، امکان آموزش تنظیم توجه را فراهم می ‏کند. در طول آموزش، فعالیت مغز با اداره هشیار و ناهشیار توجه کنترل می‏ شود. یادگیری هشیارانه زمانی اتفاق می‏ افتد که فرد درمی‏ یابد که چطور سیگنال فیدبک به توجه و وضعیت ذهنی او ارتباط پیدا می‏ کند.
قسمت عمده یادگیری در سطح ناهشیار اتفاق می ‏افتد، جایی که مغز به تدریج می ‏تواند به صورت مستقیم و خودکار سیگنال فیدبک را کنترل کند.

نوروفیدبک در واقع ترکیبی از QEEG و بیوفیدبک است. فرد مقابل یک مانیتور می‌نشینید و الکترودی که روی سر وی قرار می‌گیرد امواج مغزی را دریافت و به کامپیوتر هدایت می‌کند. او با دیدن امواج مغزی خود روی صفحه مانیتور می‌تواند به تنظیم و کنترل آن‌ها به نحوی که می‌خواهد بپردازید.

امواج مغزی:
مغز انسان از تعداد بسیار زیادی نورون تشکیل یافته است. نقل و انتقال پیام‌های عصبی طی یک فرایند الکتروشیمیایی صورت می‌گیرد که مجموع آن سبب فعالیت الکتریکی مغز و تولید امواج مغزی مختلف می‌گردد. در حقیقت امواج مغزی حاصل عملکرد مغز هستند، به همین دلیل می‌توان گفت شکل و وضعیت این امواج نشان‌دهنده نحوه عملکرد مغز می‌باشد. همۀ امواج مغزی همیشه و در همه جای مغز وجود دارند، اما با توجه به کار مغز، در هر لحظه غلبه با موج خاصی است. اختلالات مختلف روانی در حقیقت حاصل کارکرد نامناسب مغز و درنتیجه تولید الگوی ناصحیح امواج مغزی می‌باشند. لذا مغز انسان نیز مانند هر سیستم پیچیده دیگری نیاز به تنظیم و رفع نواقص دارد. نکته مهم و جالب توجه این است که خود مغز می‌تواند خودش را تنظیم و به‌روز کند فقط کافی است که از وضعیت خود آگاهی پیدا کند. لذا کاری که باید انجام دهیم آگاهی یافتن از مدل نامطلوب کارکرد مغز و سعی در تنظیم مجدد آن می‌باشد. در حقیقت مغز ما با فیدبک‌هایی(بازخورد) که از بدن و نیز محیط اطراف ما می‌گیرد به کنترل و تنظیم کارکردهای مختلف جسمی و روانی و تعامل ما با محیط می‌پردازد. نوروفیدبک با بازخوردی که از امواج مغزی ارائه می‌دهد، مغز را در تنظیم فعالیت خود کمک می‌نماید.

انواع امواج مغزی:
موج دلتا: موج دلتا آهسته ‏ترین موج مغزی است(۳-۰/۵ هرتز) و در طی خواب عمیق (بدون رویا) غلبه دارد و برای ترشح هورمون رشد و ترمیم بافت ‏های بدن مفید است.
موج تتا: غلبه موج تتا (۷-۴ هرتز)، همراه با احساس سکون و آرامش، پذیرندگی زیاد، برنامه ‏ریزی مجدد ذهن، خیال ‏پردازی، تفکر خلاقانه و بدون خودسانسوری و فراخوانی خاطرات ناراحت‏ کننده و رنج ‏آور ذخیره شده در حافظه است.
موج آلفا: هنگامی که آرام هستید و پردازش اطلاعات ذهنی زیادی ندارید، وقتی چشمان خود را می ‏بندید و همچنین هنگام تفریح و لذت بردن از محیط، موج آلفا (۱۲-۸ هرتز) غلبه دارد.
موج SMR: استحکام بخشیدن به ذهن و بدن، پردازش و تمرکز در آرامش، ایجاد هماهنگی بین محیط و فرد، کمک به خواب رفتن و تنظیم حرکات بدن از عملکرد این موج (۱۵-۱۲هرتز) ناشی می ‏شود.
موج بتا: کنش ‏های پیچیده ذهنی (مثل سخن گفتن، بحث کردن و…)، تفکر انتزاعی فوق ‏العاده، هشیاری، تمرکز، پایداری هیجانی، محاسبات ریاضی و افزایش متابولیسم با غلبه موج بتا (۱۸-۱۵ هرتز) در مغز بروز می ‏کند. موج بتا با فرکانس بالا (بالای۲۰ هرتز) در موارد هیجان زیاد و اضطراب افزایش می یابد.
موج گاما: غلبه موج گاما (۹۰-۳۸ هرتز) با حافظه خوب، سرعت انتقال زیاد اطلاعات، پردازش سطوح بالای اطلاعات و یادگیری مسائل پیچیده همراه است.
نوروفیدبک چگونه کارمی‌کند؟
در نوروفیدبک سنسورهایی که الکترود نامیده می‌شوند بر روی پوست سر بیمار قرار می‌گیرند. این سنسورها فعالیت الکتریکی مغز فرد را ثبت و در قالب امواج مغزی (در اغلب موارد به شکل شبیه‌سازی شده در قالب یک بازی کامپیوتری یا فیلم ویدئویی) به او نشان می‌دهند. در این حالت پخش فیلم یا هدایت بازی کامپیوتری بدون استفاده از دست و تنها با امواج مغزی شخص انجام می‌شود. به این شکل فرد با دیدن پیشرفت یا توقف بازی و گرفتن پاداش یا از دست دادن امتیاز و یا تغییراتی که در صدا یا پخش فیلم به وجود می‌آید، پی به شرایط مطلوب یا نامطلوب امواج مغزی خود برده و سعی می‌کند تا با هدایت بازی یا فیلم، وضعیت تولید امواج مغزی خود را اصلاح کند (مثلاً اگر قرار است فرد موج تتای خود را کاهش دهد بازی در صورتی پیش می‌رود که موج تتا از یک حد مشخص شده‌ای کمتر باشد).
نوروفیدبک یک فرآیند یادگیری است:
نوروفیدبک در واقع یک فرایند یادگیری است که در آن مغز خودتنظیمی را فرا می‌گیرد. در حقیقت کودک این مهارت را از طریق فرایند سعی و خطا می‏ آموزد.
در نوروفیدبک مغز با فیدبک‌هایی که از دستگاه می‌گیرد نواقص عملکردی خود را برطرف می‌کند. این کار تکرار می‌شود تا اینکه بصورت یک مهارت در می‌آید. پس، با نوروفیدبک ما تنها مهارت های جدیدی را فرا می‌گیریم، مهارت‌هایی که ما و مغزمان را بیش از پیش توانمند می‌سازد.
کاربردهای درمانی نوروفیدبک:
بیش‌فعالی/کمبود توجه (AD/HD)، اضطراب، ناتوانی یادگیری، اختلالات خواب، صرع، آسیب مغزی، سکته مغزی، دردهای مزمن و سردردهای میگرنی و تنشی، افسردگی و سوءمصرف مواد از موارد مطرح شده است که با نورو فیدبک درمان می شود. اثرات درمانی نوروفیدبک بر نقص توجه (Inattention) که در کودکان بیش فعال دیده می شود بیشتر مورد تحقیق و تایید قرار گرفته است.

**********************************************************************************************************************************

 

             کلینیک نوروفیدبک  (مرکز قم)

 

                               دکتر جمشید رحیمی

 

                 متخصص اعصاب و روان- بورد تخصصی روانپزشکی

 

       دارای مدرک نوروفیدبک تحت لیسانس BFE (بنیاد بیوفیدبک اروپا)

 

انجام خدمات تخصصی نوروفیدبک در اختلالات زیر:

 

1-اختلال بیش فعالی نقص توجه (ADHD)

2-اختلالات یادگیری (LD)

3-اضطراب،وسواس،افسردگی

۴-سردرد عصبی و سردرد میگرنی

۵-اختلال خواب

۶-اختلال تیک

۷-صرع مقاوم به درمان دارویی

 

آدرس:قم-میدان سعیدی-بلوار نیروی هوایی-کوچه اول-ساختمان پزشکان کیمیا-طبقه پنجم

تماس:۳۶۷۰۰۹۳۶-۰۲۵ و ۰۹۱۹۲۹۳۰۵۰۰

آیا میخواهید نظر خود را ثبت کنید؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.