اختلالات یادگیری

                     اختلالات یادگیری

 

ناتوانی های ویژه یادگیری(LD) به معنای اختلال در یک یا چند فرایند روانشناختی پایه است که به کاربرد زبان بیانی و نوشتاری مربوط می شود و می تواند به شکل عدم توانایی کامل در درک صحیح زبان گفتاری ، نوشتاری، شنیداری، فکر کردن، صحبت کردن ،خواندن، نوشتن، هجی کردن و یا محاسبات ریاضی آشکار شود .
این دانش آموزان به لحاظ هوشی معمولی هستند یا حتی از هوش بالایی برخوردارند ،هیچ مشکل جسمی از لحاظ بینایی، شنوایی و حرکتی ندارند، اختلال رفتاری و محرومیت های فرهنگی – اقتصادی و محیطی هم ندارند ، تلاش هم می کنند، اما در یک یا چند درس دارای مشکلات جدی یادگیری می باشند.
در کل ،امروزه اعتقاد بر این است حداقل ۳ درصد از کودکان سنین مدرسه به نحوی دچار اختلالال یادگیری می باشند .
از تعاریف مختلفی که متخصصین در زمینه کودکان با نارسایی های یادگیری ارائه داده اند می توان ویژگیهایی به خلاصه زیر برای آنان بر شمرد:
۱- این کودکان دارای بهره هوشی تقریبا عادی یا بالاتر هستند .
۲- این کودکان از نظر حواس مختلف بینایی و شنوایی و… سالم هستند .
۳- این کودکان از امکانات محیطی و آموزشی نسبتا مناسبی برخوردار هستند .
۴- این کودکان دارای نابهنجاری های شدید رفتاری نیستند .
۵- پیشرفت آموزشی این کودکان به طور قابل ملاحظه ای کمتر از بهره هوشی ، سن و امکانات آموزشی که از آن برخوردارند می باشد.
عللی را که برا ی شکست این کودکان در امر یادگیری شایسته ذکر است می توان چنین خلاصه کرد :
الف – فقدان انگیزش کافی
ب – فقدان توجه و دقت لازم
ج – دقت بیش از اندازه به جزیی از کل
د- فقدان هماهنگی لازم در حرکات
مهم ترین علل مشکلات در فرآیندهای پایه شناختی آنان عبارتند از :
۱-ضعف در ادراک ، حافظه ، دقت ، توجه ، تمیز و توالی دیداری
۲-ضعف در ادراک ، حافظه ، دقت ، توجه ، تمیز و توالی شنیداری
۳-عدم هماهنگی بین چشم و دست
۴- عدم غلبه طرفی مغز
علل احتمالی ناتوانیھای یادگیری:
۱٫ عوامل ژنتیکی : در تحقیقات مواردی از احتمال وجود نقش وراثت در ناتوانی خاص در یادگیری اشاره شده است.
۲٫ عوامل قبل از تولد : مانند مصرف داروھای مختلف ، الکل ،ابتلا به سرخک.
۳٫ عوامل زمان تولد : نرسیدن اکسیژن به کودک، وارد شدن ضربه یا فشار به سر.
۴٫ عوامل بعد از تولد : شامل عوامل محیطی ، رشدی و آموزشی می باشد.
۵٫ عوامل بیولوژیکی یا بیوشیمیایی : پایین بودن قند خون ،نارسایی در تغذیه و سوخت و ساز بدن ، حساسیتھای غذایی
مانند حساسیت به قند ، تخم مرغ و گندم.
۶٫ عوامل محیطی : مانند مسمومیتھای شیمیایی ، زمین خوردگیھا و تصادفات گوناگون.
۷٫ عوامل مربوط به رشد : شامل کندی رشد عصبی، طولانی شدن جریان میلینه شدن پوشش عصبی.
۸٫ عوامل آموزشی : ضعف در شیوه ھای آموزشی ، محدودیتھای محیطی ، تعاملات نامطلوب اجتماعی .
ویژگیھای کودکان و نوجوانان با نشا نگان اختلال در یادگیری:

 

1-اختلال در توجه و عدم تمرکز ذھنی:
الف: ناتوانی در معطوف داشتن توجه نسبت به مطالب مورد نظر.
ب: قضاوتھای عجولانه و پاسخھای شتاب زده : این نوع دانش آموزان در انتخاب پاسخ بدون تفکر و تأمل عمل می کنند یا به عبارت دیگر سریع و با حدس و گمان قضاوت می کنند .
ج: حفظ و نگاھداری توجه : دانش آموز مبتلالا به یادگیری اولا در توجه کردن به مطالب با مشکل مواجه ھستند ثانیا چنانچه به مطالبی توجه کنند در حفظ ، نگاھداری و استمرار آن با مشکل مواجه می شوند. بطوریکه نمی توانند بیش از چند دقیقه بطور مدام به مطالب کلاس توجه داشته باشند.
۲-ضعف در اعتماد به نفس و مشکلات رفتاری:
کودکان ناتوان در یادگیری از آنجا که از نظر رفتاری ، اجتماعی وتحصیلی نسبت به ھمسالان عادی خود با شکست مکرر بیشتری مواجه می شوند ، واجد اعتماد به نفس پایینی ھستند.این مھم به نوبه خود بر احساس بی تفاوتی و کم توانی آنھا می افزاید.
۳-بیقراری در برابر ناکامی ھا :
کودکان ناتوان در یادگیری در برابر ناکامی ھا و شکستھای تحصیلی فوق العاده کم تحمل بوده و خیلی سریع دچار آشفتگی می شوند .

۴-ناتوانیھای شناختی :
کودکان ناتوان در یادگیری با این که از لحاظ ھوشی در سطح متوسط یا بالاتر از متوسط ھستند، اما دارای عملکرد
تحصیلی پایین تری ھستند . تحقیقات نشان داده است که ضعف تحصیلی آنھا مربوط به ھوش آنھا نمی باشد بلکه به چگونگی به خاطر سپردن اطلاعات مربوط می شود .به عبارت دیگر کودکان ناتوان در یادگیری در حافظه و تفکر راھبردی دچار مشکل می باشند . به طوری که در یادگیری موضوعات و مطالب درسی صرفاً به آنچه که مستقیماً به آنھا داده می شود ، اکتفا کرده و سعی می کنند بدون کوچکترین تفکر و بازنگری ذهنی نسبت به مطالب ارائه شده ، آنھا را به خاطر بسپارند به ھمین جھت، از آنجا که این گونه دانش آموزان از راھبردھای بازخوانی ، یادآوری و تعمیم ذھنی استفاده نمی کنند، یاد گیرنده ھای منفعلی ھستند.
این دانش آموزان در به خاطر سپردن اطلاعات دیداری و شنیداری با مشکل مواجه ھستند. و از جهت دیگر در باز خوانی ،تکرار موضوعات ، طبقه بندی نمودن وسازمان دادن به اطلاعات با مشکل مواجه ھستند.وقتی که به این گونه دانش آموزان راھبردھای چگونگی مرورکردن وسازماندھی اطلاعات ، آموزش داده می شود،عملکرد آنھا از این جهت شبیه ھمسالان عادی خود می شود.
۵- مشکلات ادراکی و ادراکی- حرکتی:
دانش آموزان ناتوان در یادگیری در زمینه ھای ادراک شنیداری،ادراک دیداری ، ادراک اجتماعی ، ادراک حسی، حرکتی ،درھماھنگی ھای بصری و ھماھنگی ھای ظریف ادراکی-حرکتی درمقایسه با ھمسالان عادی خود مشکلات بیشتری دارند.

 

انواع اختلالات یادگیری
الف: اختلال زبان نوشتاری:
این نوع دانش آموزان در مشق نوشتن ،انشاء نوشتن و دیکته نوشتن مشکلات جدی دارند .
ویژگی های اختلال در دیکته نویسی شامل موارد زیر است:
۱- عدم تشخیص حروفی که صدای یکسان ولی نوشتاری متفاوت دارند
۲- جا به جا نویسی حروف یک کلمه
۳- جا انداختن آخرین حرف یک کلمه
۴- جا به جا نویسی حروف هم مخرج
۵- کم و زیاد گذاشتن دندانه-نقطه و یانگذاشتن سرکش
۶- سرهم نوشتن یا جدا نوشتن کلمات
۷- عدم تشخیص حروف استثنا ء

در زمینه اختلال در دستخط موارد زیر قابل ذکر است:
۱-فشار بیش از حد بر کاغذ
۲-درهم ریختگی سازمان فضایی نوشتار و بهم ریختگی کلمات و سطور و فواصل نامتناسب آن ها با یکدیگر
۳-اصلاح کردن مداوم حروفی که قبلا نوشته شده و تجاوز از مسیر حروف
۴-کندی در نوشتن که شاید از تبعات فشار زیاد باشد
۵-کوچک نویسی و نوشتار محو و مات
۶-کج نویسی بیش از حد و نامرتب نویسی بیش از حد
۷-فاصله گذاری بیش از اندازه بین کلمات
اختلال در انشاء: از شایع ترین ناتوانی های دانش آموزان در سطوح مختلف تحصیلی است. به این معنا که دانش آموز نمی تواند از راه نوشتن به خوبی افکار خود را بیان کند.
از جمله پیش نیازها ی انشا (زبان نوشتاری) موارد زیر قابل ذکر است:
سلامت گفتار- توانایی خواندن – مهارت های املایی – خوانا نویسی- اطلاعات درباره آیین نگارش
ب :اختلال یادگیری ریاضیات :
این نوع دانش آموزان در محاسبات عددی ،درک مفاھیم ریاضی مثل جمع،تفریق، ضرب ، تقسیم و ھمچنین روابط فضایی ،
اشکال ، اندازه ھا ،جھت شناسی راست و چپ دچار مشکل می باشند .
ویژگی های کودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری در ریاضیات:
۱- فقدان یادگیری مهارتهای پیش نیاز برای آموزش ریاضی بر پایه نظریه تحولی پیاژه.
۲- حس ضعیف در مورد تصویر بدنی (ممکن است، اعضا بدن را کاملا بی ارتباط یا نا متناسب رسم کنند).
۳- ضعف در مفاهیمی چون زمان و پول ، نقشه خوانی و شناخت خطوط مختلف
۴- مشکل در روابط فضایی مانند مشکل در فهم مسائلی مثل بالا و پایین، زیر و رو، کوتاه و بلندو…
۵- اختلال در ادراک دیداری و دیداری – حرکتی .
۶- وجود اختلال در درک مفاهیم و اصطلاحاتی نظیر بعلاوه،تفریق، پس دادن ، باقی مانده و ارزش مکانی اعداد
۷- مشکل در بکارگیری روش های مناسب جهت حل مساله

ج: اختلال خواندن:
۱-خواندن با اشتباه به صورت حذف،افزودن و دگرگون ساختن کلمات
۲-مشکل در تفکیک بین حروف از نظر شکل و اندازه
۳- ضعف در هجی کردن
۴- نارسایی در به خاطر آوردن اسم و صدای حروف
۵- به نقطه گذاری توجه ندارند و از توجه به معنای لغت غافلند.
۶-کلماتی را که تازه خوانده اند جابه جا تکرار می کنند.
۷-سرعت خواندن پایین و حد اقل فهم از جمله
۸- حافظه و تمیز دیداری و شنوایی ضعیفی دارند.
۹-دامنه توجهشان کوتاه است و تمرکز کافی ندارند.
۱۰- احساس ناامیدی ، بی لیاقتی یا کم جراتی دارند وتمایل به خواندن ندارند.
۱۱-در کلاس درس معمولا مشکلات رفتاری ایجاد می کنند اما بیش فعال نیستند.

 

د-اختلال یادگیری غیر کلامی (NLD)
اغلب مهارت های کلامی از طریق زبان، که اساسش برقراری ارتباط است سنجیده وتعریف می شود . با وجود این معلوم شده است که بیش از ۶۵% کل ارتباطات در اصل به طریقه غیر کلامی منتقل می شود . ناتوانایی های آموزش غیر کلامی اغلب در گروه های بزرگ بچه های مدرسه ای توسط معلمین و سایر مربیان نادیده گرفته شده و تشخیص داده نمی شوداین افراد نابهنجاری خفیفی در نیمکره سمت راست مغزشان دارند .
اختلالات یادگیری غیرکلامی شامل تعدادی از علائم بالقوه ناتوان کننده ویژه ای است که (رورک۱۹۹۵) آنها را به سه دسته ، طبقه بندی کرده است.
۱-نقایص نورولوژیکی: شامل مشکلاتی در ادراک دیداری ولامسه ،هماهنگی روانی-حرکتی،توجهات دیداری ولامسه،حافظه غیر کلامی،استدلال، کارکردهای اجرا یی ومشکلات ویژه ای درجنبه هایی از زبان وگفتارمی باشد.
۲-نقایص تحصیلی: شامل نقایصی در محاسبات ریاضی ،استدلال ریاضی،درک وفهم خواندن بعضی از مطالب وجنبه هایی اززبان نوشتاری ودست خط می باشد.
۳-نقایص اجتماعی : شامل مشکلاتی در ادراک اجتماعی وتعاملات اجتماعی است.
ویژگیهای کودکان دارای اختلال یادگیری غیر کلامی :
۱- مشکلاتی در رشد توانایی های کلامی وگنجینه لغات مناسب دارند.
۲- مشکلاتی در زمینه های اجتماعی ، تعبیر وتفسیر حالات هیجانی دیگران وضعف در فهم علائم عاطفی دیگران دارند.
۳- مشکلات شدید درریاضیات ،ضعف درتفکرانتزاعی و داوری همراه با مشکلاتی در درک وفهم خواندن(استعاره ها وفکاهی) دیده می شود.
۴- تفاوت معنی داری بین هوشبهرعملی وهوشبهر کلامی با برتری هوشبهر کلامی از دیگر ویژگی های این کودکان است .
۵–مشکلاتی در تمرکز، حواس پرتی ، توجه زیادبه جزئیات ، ناهماهنگی حرکتی وضعف در مهارت های ظریف حرکتی در این کودکان به وفوردیده می شود.

 

درمان اختلالات یادگیری

 

1-ارزیابی دقیق نقاط قوت و ضعف
از طریق آزمون هوش و ارزیابی تحصیلی اختلال یادگیری تشخیص داده می شود و از طریق ارزیابی شناخت، حرکت و ادراک دیداری و شنیداری ویژگی های منحصر به فرد هر کودک تعیین خواهد شد.
ارزیابی کامل نقاط ضعف احتمالی در حیطه های: خواندن، نوشتن، ریاضی، زبان شفاهی، ضعف در ادراک دیداری و ادراک شنیداری، نواقص شناختی و مشکلات در حیطۀ هماهنگی حرکتی و تعادل صورت می گیرد.

۲-درمان چند بعدی اختلال یادگیری
*دریافت آموزش همه جانبه با اشراف کامل به نقاط ضعف کودک که منجر به مشکلات تحصیلی شده تحت عنوان آموزش تحصیلی با ارائه خدماتی مانند: بازتوانی شناختی کامپیوتری، تمرین های ادراکی و حرکتی( کاردرمانی) تربیت شنیداری و آموزش فشرده صورت می گیرد.
*آموزش فشرده به روش خاص: در این روش روی راهبردهای یادگیری، حافظه، درک و استدلال در کنار مهارت شناسایی حروف و صداها، تجزیه و ترکیب کلمات، درک و بیان مطلب به صورت کلامی و نوشتاری،گسترش دانش کلمات، یادگیری مفاهیم ریاضی، درک مسائل ریاضی و سرعت انجام عملیات خواندن و نوشتن کار می شود .
نتایج جانبی: باعث افزایش اعتماد به نفس، استقلال تحصیلی و مهارت در برنامه ریزی می شود.
* کاردرمانی تکنولوژیک: در این بخش از طریق بازی ها و فعالیتهای جذاب روزمره روی پیش نیازهای ادراکی ، حرکتی و شناختی یادگیری کار می شود.
هدف اصلی: افزایش توجه و تمرکز ، هماهنگی حرکتی و ادراکی.
نتایج جانبی: بهبود دست خط، افزایش سرعت نوشتن، درک بهتر الگوهای نوشتاری فارسی و ریاضی.
* بازتوانی شناختی کامپیوتری: مجموعه ای از بازی های کامپیوتری که باعث تقویت توجه، کنترل رفتار و کلام، تقویت حافظه و سایر مهارت های ذهنی مورد نیاز تحصیل می شود.
* تربیت شنیداری: با استفاده از تکنولوژی های نوین شنیداری به کودکان کمک می کند در حضور سر و صدا بهتر تمرکز کنند، صداهای شبیه به هم را در نوشتن املا و گوش کردن درس با هم اشتباه نکنند، بیش از حد بلند صحبت نکنند، صدای تلویزیون را کمتر کنند و…
*نوروفیدبک: با توجه به اینکه ۵۰ درصد از مبتلایان به اختلال یادگیری به صورت هم زمان دچار نقص توجه نیز هستند، در مورد این مراجعین دریافت هم زمان نوروفیدبک می تواند سرعت پیشرفت را افزایش دهد و اشتباهات ناشی از بی دقتی را به حداقل برساند.
*روان درمانی
هدف اصلی:در کودکان اختلال یادگیری معمولا نشانه های اضطراب، لجبازی، بی انگیزگی و پرخاشگری مشاهده می شود . دردوره های روان درمانی تلاش بر این است که این علایم به حداقل برسد.
نتایج جانبی:افزایش سرعت پیشرفت تحصیلی به علت از بین رفتن عوامل مزاحم و افزایش اعتماد به نفس.
*آموزش والدین
هدف اصلی :ارائه آگاهی به والدین جهت شناخت مشکل فرزند و نحوه اثرگذاری مثبت روی آن.
نتایج جانبی :تعدیل انتظارات والدین، توانایی تشخیص نقاط قوت فرزند و بهبود رابطه والد – کودک.

************************************************************************************************************************************

کلینیک تخصصی درمان اختلالات یادگیری و شناختی دکتر جمشید رحیمی (مرکز قم)

آدرس:قم-میدان سعیدی-بلوار نیروی هوایی-کوچه اول-ساختمان پزشکان کیمیا-طبقه پنجم-دکتر جمشید رحیمی (متخصص اعصاب وروان)

تماس:۳۶۷۰۰۹۳۶-۰۲۵ و ۰۹۱۹۲۹۳۰۵۰۰

 

 

آیا میخواهید نظر خود را ثبت کنید؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.